Bileşik Sözcüklerin Yazımı
Dilciler.com Dünya'nın Bütün Dilleri ve Renkleri
Aralık 02, 2008, 12:48:03 ÖÖ *
Merhaba, Ziyaretçi. Lütfen giriş yapın veya üye olun.

Kullanıcı adınızı, parolanızı ve aktif kalma süresini giriniz
 
   Ana Sayfa   Yardım Ara Giriş Yap Kayıt  
Ayrıntılı Konu Bilgileri
Konu : Bileşik Sözcüklerin Yazımı Cevap Sayısı : 3 cevap var
Okunma Sayısı : 2794 defa

Sayfa: [1]   Aşağı git
  Yazdır  
Gönderen Konu: Bileşik Sözcüklerin Yazımı  (Okunma Sayısı 2794 defa)
sonkebuter
Yeni Üye
*

Karma: 0
Offline Offline

Mesaj Sayısı: 1


« : Ocak 03, 2007, 08:18:06 ÖÖ »

Bir kavramı karşılamak üzere, iki ya da daha çok sözcükten oluşan öğelere bileşik sözcük denir. Bileşik sözcüklerin çoğu ad soyludur:”Ad, zamir, sıfat, zarf, edat, bağlaç, ünlem.” Bileşik sözcük biçiminde eylemler de vardır. Bileşik sözcükler üç yolla oluşur:
A)   Anlam Kayması
B)   Ses Kayması
C)   Tür Kayması
A) Anlam kayması yoluyla oluşan ad bileşikleri bitişik, eylem bileşikleri –herhangi bir ses olayı yoksa- ayrı yazılır:
1-   Ad Bileşikleri: Kuşüzümü, balkabağı, kafatası, başvuru...
2-   Eylem Bileşikleri: Ayağını kaydırmak, kafası kızmak, tepesi atmak...
B) Ses değişmesiyle oluşan bileşik sözcükler bitişik yazılır:
   Bileşik sözcükler oluşurken, sözcüklerin ünlüleri kaynaşabilir, ünlülerden biri ya da bir ses öbeği düşebilir, bir ünsüz türeyebilir ya da başka bir ünsüze dönüşebilir:
   cuma+ertesi      cumartesi(“e” düşmüştür.)
   güllü+aş      güllaç(“ü” düşmüş, “ş”de “ç” olmuştur.)
   kayın+ana      kaynana(“ı” düşmüştür.)
   pazar+ertesi      pazartesi(“er” ses öbeği düşmüştür.)
   pek+iyi      peki(“yi” ses öbeği düşmüştür.)
   his+etti      hissetti(“s” ünsüzü türemiştir.)
   hasta+hane      hastane(“ha” öbeği düşmüştür.)
   bahis+oldu      bahsoldu(“i” ünlüsü düşmüştür.)
   UYARI: Farsça “hane” sözcüğüyle birleşen sözcükler;
   a) Ünsüzle bitiyorsa, “hane” sözcüğü (birkaç sözcük dışında, örneğin: Tersane...) eksiksiz birleşir: Balıkhane, rasathane, baruthane, darphane, dershane...
   b) Ünlüyle bitiyorsa, “hane” sözcüğünün ilk hecesi (birkaç sözcük dışında, örneğin: Boyahane...) eksiksiz düşer: Eczane, hastane, pastane...
C)   Sözcük türü kaymasıyla oluşan bileşik sözcükler bitişik yazılır:
Bileşiği oluşturan sözcüklerden birinin ya da ikisinin türünün kayması ile oluşan bileşiklerdir: Şıpsevdi, dedikodu, biçerdöver, akarsu,hanımeli, imambayıldı, vurdumduymaz... iki sözcük fiilken, tür değiştirerek isim olmuştur. Tür kaymasıyla oluşan bileşiklerde aynı zamanda anlam kayması da görülebilir.
UYARI: Eylem anlamlı bileşikleri:
   a) Yardımcı eylemle oluşanlarda bir ses olayı(düşme, türeme, değişme) oluyorsa bitişik, olmuyorsa ayrı yazılır: Hapis+etti    hapsetti, his+etti hissetti, af+etmek affetmek, red+etmek reddetmek, sabır+etmek sabretmek, kayıp+etmek kaybetmek...; yardım etti, rica etti, terk etti, arz eylemek, yol olmak, el etmek...
   b) Özel (kurallı) bileşik eylemler (isteklenme eylemi ”gülesi gelmek, göresi gelmek...) dışında bileşik yazılır: Girivermek, yapabilmek, bakakalmak, gidedurmak...
   c) Anlamca kaynaşmış bileşik eylemlerden, tam kaynaşmış olanlar bitişik; yarı kaynaşmış ve deyimleşmiş olanlar ayrı yazılır:
   Tam kaynaşmışlar: Başvurmak, elvermek, öngörmek...
   Yarı kaynaşmışlar: Kahkaha atmak, göz kırpmak...
   Deyimleşmişler: küplere binmek, etekleri zil çalmak...
« Son Düzenleme: Ocak 03, 2007, 10:47:55 ÖS Gönderen: börtüböcek » Logged
Dilciler.com Dünya'nın Bütün Dilleri ve Renkleri
« : Ocak 03, 2007, 08:18:06 ÖÖ »

 Logged
sergüzeşt
Yeni Üye
*

Karma: 0
Offline Offline

Mesaj Sayısı: 2


« Yanıtla #1 : Nisan 13, 2007, 10:39:47 ÖS »

Ellerine sağlık.. Gülümseme
Logged
Dilciler.com Dünya'nın Bütün Dilleri ve Renkleri
« Yanıtla #1 : Nisan 13, 2007, 10:39:47 ÖS »

 Logged
zelisim
Üye
**

Karma: 0
Offline Offline

Mesaj Sayısı: 9


« Yanıtla #2 : Temmuz 01, 2008, 04:19:00 ÖS »

 :)teşekkürler
Logged
Dilciler.com Dünya'nın Bütün Dilleri ve Renkleri
« Yanıtla #2 : Temmuz 01, 2008, 04:19:00 ÖS »

 Logged
ajdafan
Üye
**

Karma: 0
Online Online

Mesaj Sayısı: 27


« Yanıtla #3 : Eylül 08, 2008, 10:08:49 ÖS »

Thanks a lot...
Logged
Sayfa: [1]   Yukarı git
  Yazdır  
 
Gitmek istediğiniz yer:  

Edebiyatımız Öğretmen Forum Öğretmen Tv Edebiyat Forum Bilge Öğretmen Türk Dili ve Edebiyatı Mehmet Akif Ersoy Kitap Yurdum Dinlence Türküseveriz.biz Oyundakal Seyredal Resim Galerisi Eksiksiz

Bilge Öğretmen Eğitim Siteleri oyun komedi sohbet
MySQL ile Güçlendirildi PHP ile Güçlendirildi Powered by SMF 1.1.7 | SMF © 2006, Simple Machines LLC
Seo4Smf v0.2 © Webmaster's Talks
XHTML 1.0 Geçerli! CSS Geçerli!